Otolity

Każda kostnoszkieletowa ryba wyposażona jest w identyfikator pozwalający opisać tryb życia, warunki w jakich żyła, a nawet zidentyfikować przynależność gatunkową. I ten kostny „nieśmiertelnik” udostępnia informacje nawet paleontologom.

Jako wzrokowcy, przywykliśmy orientować się w przestrzeni według tego co daje się dostrzec, jednak łatwo zapominamy, że bardzo ważną rolę w tej orientacji gra zmysł równowagi z narządem umiejscowionym w uchu wewnętrznym. Reagując na drobne zmiany położenia głowy, uruchamia odruchy mięśniowe dzięki którym unikamy bolesnych upadków oraz pozwala utrzymać wzrok w określonym punkcie nawet gdy poruszamy się dosyć gwałtownie. U ssaków zbudowany jest z dwóch komór i trzech kanałów półkolistych, ale pewien element tego narządu zmysłu jest powszechny pośród wszystkich zwierząt i roślin. To drobne kryształki, które przemieszczając się bezwładnie wywierają nacisk na otaczające je komórki, informując o kierunku działania siły grawitacji lub bezwładu. Ogólna ich nazwa, stratolity obejmuje także twory roślinne zbudowane ze skrobi. U zwierząt nazywane są otolitami i tworzą je kryształy soli wapiennych, wzbogacanych nierzadko fosforem i cząsteczkami białka. U ryb otolity pełnią także funkcję kosteczek słuchowych, wzmacniając fale dźwiękowe i przenosząc je na zakończenia komórek zmysłowych. Różnorodność otolitów ryb jest tak wielka, że stanowią one nieocenione źródło wiedzy o tych organizmach. Każda ryba ma ich trzy pary: kamyk, strzałka i gwiazdka, a ich wielkość i kształt są na tyle charakterystyczne, że pozwalają na identyfikację gatunku, zaś morfologia strzałki odzwierciedla kształt ciała i strategię pływania ryb. Wobec faktu, że otolity rosną wraz z rybą, stanowią one najdogodniejsze narzędzie do określania wieku konkretnych osobników poprzez zliczanie słojów przyrostu i  pozwalają wyliczyć rzeczywistą długość ryby oraz dynamikę wzrostu. Odkładające się warstwy kryształów i towarzyszących im białek niosą chemiczne informacje o kondycji ryby, a co za tym idzie o warunkach środowiska, w których ryba wzrastała. Muzealne zbiory pochodzące z połowów, kolekcje otolitów przetrzymywanych od 100 czy 200 lat, pozwalają wnioskować o zmianach jakie zaszły w środowisku oceanów i wód słodkich w czasach historycznych, zaś krystaliczny charakter otolitów jest błogosławieństwem dla paleontologów, którzy ochoczo przeglądają tysiące tych tworów, by rozpisywać się o ekologii nieistniejących już mórz.

otolits consejo superior de investigaciones cientificas
Porównanie kształtów otolitów dwóch gatunków ryb. Zdjęcie pochodzi z Consejo Superior de Investigaciones Cientificas

Tomasz Kijewski

 

Źródełka:

blog.csiro.au

wikipedia

Zdjęcie w nagłówku wykonał Kelly Walker

Jeden komentarz na temat “Otolity”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s