Emocje u ryb

Przedmiotowe traktowanie ryb to nie tylko rytualne dręczenie karpi. Możemy sprawić żeby cierpiały także gdy są pupilkami.

Kanon wiedzy na temat psychologii zwierząt przez stulecia negował występowanie emocji* u „braci mniejszych”. Dopiero prace Konrada Lorenza, słusznie wyróżnione nagrodą Nobla w 1973 roku, odsłoniły przed nauką nieznany ląd złożoności zwierzęcej psychiki. Z jednej strony łatwo zrozumieć problemy metodologiczne jakie utrudniają zrozumienie podłoża zwierzęcych zachowań i charakterów: ludzie w przeciwieństwie do zwierząt są w stanie werbalizować swoje stany emocjonalne a nawet poddawać je autoanalizie – a jednak psychologia człowieka nadal nie cieszy się powszechną opinią „prawdziwej nauki”. Z drugiej strony, osoby mające do czynienia ze zwierzętami wiedzą, że dysponują one zaskakująco szerokim spektrum stanów emocjonalnych i mocno zróżnicowanymi charakterami. Poszerzająca się wiedza na temat biochemii mózgu także wskazuje na to, że reagowanie na konflikt, rodzicielstwo, kooperację, zagrożenie, nowe obiekty w otoczeniu i wszelkie inne okoliczności, realizuje się na drodze takich samych bądź analogicznych szlaków sygnałowych w mózgu ludzi i zwierząt. Stwierdzono na przykład, że bojowniki syjamskie pod wpływem Prozacu ustawiają się do przeciwnika drugą stroną ciała i stają się znacząco mniej agresywne. Tego typu obserwacje nie są tylko wynikiem akademickiego zainteresowania. Okazało się bowiem, że środki psychoaktywne które nie są w całości metabolizowane przez organizm człowieka, trafiają do rzek i jezior gdzie przez łańcuch pokarmowy trafiają do ryb w których się akumulują. I nawet gdyby zjedzenie takiej zdobyczy nie przynosiło człowiekowi efektów farmakologicznych, to obecność tego typu związków w mózgu i innych organach ryb wpływa na ich zachowanie, zaburzając równowagę ekologiczną.

Charakter i nastroje ryb możemy obserwować w domowych akwariach. Jedne ryby są skore do zabawy, inne nieśmiałe, niezależnie od różnic gatunkowych zdarzają się między nimi sympatie i animozje. Akwarium może stać się przyjemnym kolorowym małym światem zarówno dla właściciela jak i mieszkańców.
https://www.youtube.com/watch?v=vVnE9o5Uxik
Ale nie wszyscy są tego świadomi. Stresujące zachowania właścicieli akwarium, takie jak choćby uderzanie w szybę, wywołują u ryb stres co oczywiste. Jednak ryby są w stanie doznać reakcji stresowej już słysząc głos osoby (np. dziecka), która zwykle im dokucza. Podobnie zresztą objawiają ekscytację na dźwięk otwieranej szafki z pokarmem. Jednak najgorsze co może przytrafić się domowej rybce to nuda w pozbawionym towarzystwa i jakichkolwiek atrakcji zbiorniku. Szczególnie gdy jest to kula, gdzie nie ma kąta w którym można się schować a zakrzywienie ścian zniekształca widok wszystkiego. Ryba mająca stanowić ozdobę, zaczyna przejawiać wszelkie kliniczne objawy depresji i w końcu opuszcza padół rozpaczy. Równie złym pomysłem jest zakładanie akwarium ze źle tolerującymi się gatunkami lub zwyczajnie przegęszczonego. W takich warunkach ryby stają się agresywne, a osobniki łagodnych gatunków w warunkach przegęszczenia zaczynają gorączkować i zapadają na wszelkie choroby, z nowotworami włącznie. Warto pamiętać, że dbałość o dobrostan ryb nie ogranicza się do kwestii świątecznych karpi.

 

akwarium-kula-wazon-bojownik-zlota-rybka-krewetka-8-2448991
Nawet nie chcę wiedzieć czyj to artystyczny zamysł.

 

* Emocje definiowane są jako: złożone łańcuchy zdarzeń zapoczątkowanych wystąpieniem stymulacji, a zawierających odczucia, zmiany psychologiczne, oraz podjęcie specyficznego działania ukierunkowanego na określony cel (Plutchik 2001). Także jako: złożone procesy, które wyewoluowały z elementarnych mechanizmów dających zwierzęciu możliwość uniknięcia zranienia lub kary bądź zdobycia wartościowych zasobów lub nagrody. (Panskepp 1988)

Tomasz Kijewski

Zdjęcie w nagłówku © Rolf Kopfle – źródło Getty Images

Źródełka:

Arnnok P. i inni: Selective Uptake and Bioaccumulation of Antidepressants in Fish from Effluent-Impacted Niagara River; Environmental Science & Technology 2017

Cerqueira M. i inni: Cognitive appraisal of environmental stimuli induces emotion-like states in fish; Scientific reports 2017

HedayatiRad M i inni: Prozac impacts lateralization of aggression in male Siamese fighting fish; Ecotoxicology and environmental safety 2017

Kittilsen S.: Functional aspects of emotions in fish; Behavioural Processes 2013

Panksepp J.: Affective Neroscience: The Foundations of Human and Animal Emotion; Oxford University Press 1988

Plutchik R.: The nature of emotions: human emotions have deep evolutionary roots, a fact that may explain their complexity and provide tools for clinical practice; American Scientist 2001

Rey S. i inni: Fish can show emotional fever: stress-induced hyperthermia in zebrafish; Proceedings. Biological Sciences 2015

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s