Sześć punktów

Dowody wskazują na to, że obecnie stoimy w obliczu szóstego masowego wymierania Ziemi, a wskaźniki wymierania rosną z dnia na dzień. W oceanach żyje wiele unikalnych organizmów, w tym największy – płetwal błękitny oraz nieprzeliczone rzesze fitoplanktonu produkującego połowę tlenu atmosferycznego. Ocean jest ekosystemem pełnym żywych i kolorowych istot funkcjonujących w sieci złożonych zależności. Stanowi źródło utrzymania i pożywienia dla  miliardów ludzi oraz ważny czynnik kształtujący klimat. Jest jednak również wykorzystywany jako największe wysypisko śmieci, a połów ryb i innych organizmów morskich odbywa się w ogromnym tempie. Musimy zdawać sobie sprawę, że nie posiadamy pełnej wiedzy na temat złożoności oceanicznych ekosystemów i niejednokrotnie byliśmy i będziemy zaskakiwani niepożądanymi efektami naszych działań.

Oto sześć największych problemów, przed którymi obecnie stoją ryby w naszych oceanach.



1. Przełowienie

Bez względu na to, czy chodzi o przemysł spożywczy, czy akwarystyczny, przełowienie stanowi poważne zagrożenie dla ryb w Oceanie. Przełowienie zagraża nie tylko konkretnym gatunkom, ale ma również bezpośredni wpływ na inne gatunki w sieci pokarmowej. Tak stało się z dorszem w latach 90 ubiegłego wieku przy wschodnich wybrzeżach Kanady. Do dziś nie udało się w pełni przywrócić populacji tego gatunku. Niektóre metody połowu, takie jak trałowanie denne, same w sobie są destrukcyjne poprzez niszczenie siedlisk. Osobnym i ogromnym problemem jest przyłów, którego wielkość szacuje się w skali globalnej na blisko 27 milionów ton ryb – zabijanych przypadkiem i wyrzucanych za burtę. Na to nakłada się kłusownictwo w obszarach lub okresach chronionych. Do walki z tym procederem zaangażowano między innymi albatrosy, które wyposażone są w plecaki z GPS i czujnikami sygnałów radarowych. Jeżeli w miejscu gdzie połowy są zakazane wykryje się taki sygnał, do akcji wkraczają służby mundurowe.

Wielkość połowów dorsza w Nowej Funlandii © Philippe Rekacewicz, Emmanuelle Bournay, UNEP/GRID-Arendal  http://www.grida.no/resources/6067

2. Zakwaszenie oceanu

Ocean pochłania do jednej trzeciej CO2, który emitujemy na całym świecie. W ciągu ostatnich 200 lat stężenie dwutlenku węgla znacznie wzrosło i w tym czasie pH wód powierzchniowych oceanu spadło o 0,1 pH. Może to brzmieć skromnie, ale w rzeczywistości odpowiada to 30% wzrostowi kwasowości. Powoduje to, że jony węglanowe są mniej obfite, a są one niezbędnym budulcem muszli morskich i szkieletów planktonu oraz  koralowców. Załamanie produkcji pierwotnej realizowanej przez fitoplankton może mieć katastrofalne skutki dla całej biosfery. Proces ten ma również bezpośredni wpływ na ryby poprzez wpływ na ich zmysły.

3. Ghost Fishing

Zjawisko dla którego nie znalazłem polskiej nazwy ma miejsce, gdy stary sprzęt połowowy zostanie zgubiony lub wyrzucony i nadal łapie ryby i inne istoty morskie. Dryfujące sieci mogą wywołać łańcuch obrażeń lub śmierci, gdy zaplączą się w nie mniejsze zwierzęta, a większe drapieżniki będą próbowały je zjeść. Sugestie dotyczące zapobiegania „ghost fishing” obejmują akcje oczyszczania wód, sprzęt ulegający biodegradacji, a także programy zachęcające rybaków do recyklingu narzędzi lub programy skupu używanego sprzętu.

4. Plastik

Każdego roku do oceanu trafia od 1,15 do 2,41 miliona ton plastiku. Great Pacific Garbage Patch, wyspa śmieci na Oceanie Spokojnym zajmuje powierzchnię trzy razy większą od Francji. Zwierzęta zaplątują się i dławią tymi odpadami, plastik dusi i niszczy koralowce i gąbki. Polimery zawierają niebezpieczne substancje takie jak BPA, a dodatkowo akumulują związki niepolarne, w tym także zanieczyszczenia chemiczne występujące w środowisku w niegroźnych stężeniach. Ulegając ciągłemu rozkładowi, w wyniku czego powstają mikroplastiki, wprowadzają te substancje do łańcucha pokarmowego, w tym do gatunków, które ludzie lubią łapać i jeść.

5. Nieodpowiedzialna hodowla ryb

Ponieważ coraz więcej ludzi zamieszkuje Ziemię, zapotrzebowanie na żywność jest większe, a jedną z odpowiedzi jest jak najszybsze wyhodowanie jak największej liczby ryb. Hodowle często polegają w dużej mierze na lekach i są źródłem nadmiernych składników odżywczych z resztek sztucznego pokarmu dla ryb i odchodów. Może to mieć destrukcyjny wpływ na naturalne siedliska morskie poprzez eutrofizację. Osobnym niebezpieczeństwem jest przypadkowe uwolnienie ryb hodowlanych, które niszczą rodzime stada i przenoszą choroby.

Hodowla łososi w Norwegii. Zdjecie z dmomeny publicznej Wikimedia; © Brataffe

6. Niszczenie siedlisk

W ciągu ostatniego stulecia średnia temperatura wód powierzchniowych wzrosła o około 0,1 stopnia Celsjusza. Chociaż może to nie brzmieć dobitnie, sytuacja przyczyniła się do bielenia koralowców. Jest to zjawisko, w którym koralowce poddane stresowi cieplnemu wydalają symbiotyczne glony. Glony te są niezbędne do utrzymania koralowców przy życiu, a ich utrata obniża odporność raf koralowych i prowadzi do ich obumierania wraz z całym ekosystemem od bakterii po rekiny. Inne rzeczy przyczyniające się do niszczenia siedlisk to zagospodarowanie wybrzeży, zanieczyszczenie (na przykład spływ ścieków, nawozów lub wycieki ropy), wycinanie lasów namorzynowych w celu hodowli krewetek oraz trałowanie głębinowe. Wraz ze wzrostem niszczenia siedlisk ubywa miejsc do życia dla ryb, co prowadzi do załamania się ekosystemów. Dlatego organizacje międzynarodowe i poszczególne kraje otaczają ścisłą ochroną wybrane obszary oceanu.

Mapa oceanicznych obszarów chronionych

Co możesz zrobić?

Chociaż możesz czuć się całkiem nieswojo po usłyszeniu o wielu różnych zagrożeniach, jakie łowią na naszej powierzchni oceanu, istnieje wiele pozytywnych zmian, które są wprowadzane przez rządy na całym świecie. Na niektórych obszarach wprowadzono zakazy połowów, na przykład na Hawajach, które obecnie proponują wprowadzenie zakazu połowów wszystkich ryb akwariowych. ONZ wspiera i nadzoruje tworzenie kolejnych obszarów chronionych przed ludzką działalnością.
 Zmiany, które możesz wprowadzić indywidualnie, obejmują:

Zmniejsz ślad węglowy

Ogranicz zużycia plastiku

Dbaj by ryby które jesz były pozyskiwane w sposób etyczny i zrównoważony

Nie ignoruj ani nie powiększaj zaśmiecenia plaż.

Kupuj tylko ryby akwariowe wyhodowane w niewoli

Głosuj na polityków dostrzegających problemy ekologiczne

Wspieraj organizacje ochrony przyrody, które pracują nad ocaleniem naszych oceanów

Tomasz Kijewski

Źródło:

Artykuł powstał na podstawie notki, która ukazała się w lipcu na blogu  Marine Conservation Institute z Seattle.

Zdjęcie w nagłówku pochodzi z artykułu w The eecologist